Snelle noedels
Bamboe waaiers
De oudste materialen die werden gebruikt om waaiers te maken, waren riet, veren en bamboe. In die tijd was een halfcirkelvormige waaier genaamd “bianmian” (便面) dominant. Deze werd gemaakt van dunne bamboe latjes en gebruikt door alle sociale klassen, van keizers tot bedienden, zowel om vlees te ventileren als om zout te koken.
Tijdens de Han-dynastie werd het vakmanschap van waaiers met lange steel verfijnd en bereikte een opmerkelijk niveau, zoals blijkt uit de bamboe waaier met lange steel die in 1972 werd ontdekt in het graf van Mawangdui (periode van de Westelijke Han).
Verenwaaier (Yǔshàn)
De waaier van veren
De veren waaiers werden gemaakt van vogelveren zoals die van ganzen, fazanten, kraanvogels of pauwen.
Het gebruik van veren voor waaiers gaat terug tot zeer oude tijden, om twee hoofdredenen:
1. Veren waren gemakkelijk beschikbaar en gaven de waaier een praktisch en decoratief uiterlijk.
2. De oudheid koesterde een zekere verering voor vogels, wat blijkt uit de structuur van het Chinese karakter “扇” (waaier), dat verwijst naar veren.
Veren waaiers hebben dus een oude oorsprong en blijven vandaag de dag een representatieve categorie. In de oudheid werden ze gewaardeerd door de koninklijke familie en adel, en symboliseerden ze rang, moraliteit en kennis. Ze waren vooral populair tussen het einde van de Han-dynastie en de Wei-Jin-periode. Waaiers met een lange steel, vaak gedragen door dienaren voor de adel, illustreerden ook macht en sociale status.
Hehuan waaier (Héhuān shàn)
De ronde waaiers
Ook wel “hofwaaiers”, “zijden waaiers” of “ronde waaiers” genoemd, onderscheiden ze zich door hun ronde vorm, die doet denken aan een volle maan. Hun frame was van bamboe of hout, bedekt met fijne zijde. Deze symmetrische en verfijnde waaiers zijn een iconische stijl geworden van traditioneel Chinees vakmanschap.
De ronde waaiers waren verkrijgbaar in verschillende vormen (rond, ovaal, in de vorm van pruimenbloesems of pioenen) en waren vaak versierd met schilderingen of borduursels. Hun vlakke en brede oppervlak bood goede ventilatie en diende tegelijkertijd als doek voor artistieke werken.
Door de dynastieën heen werden de ronde waaiers steeds populairder, van keizerlijke hoven tot gewone burgers. Deze waaiers werden vervolgens onmisbare voorwerpen in het dagelijks leven en de vrijetijdsbesteding van vrouwen, vooral binnen vrouwengroepen.
Taillewaaier (Yāo shàn)
De waaierformaten
Vanwege hun grote formaat waren ronde waaier moeilijk mee te nemen. De oudheid heeft ze daarom aangepast tot een meer draagbare versie: de waaier die om de taille wordt gedragen. Deze waaiers, ook wel “zhangri” (障日) genoemd, werden gebruikt om bescherming te bieden tegen de zon of lichte regen, en vervulden zo een functie vergelijkbaar met die van een paraplu.
Het principe was eenvoudig: het oppervlak van de waaier kon worden opgerold en met een touw om de taille worden bevestigd. Deze ingenieuze waaier was zowel praktisch als symbolisch.
Gelukswaaier (Xǐ shàn)
De symbolische waaiers
Voor vrouwen in de oudheid dienden waaier vaak om hun gezicht te verbergen of te bedekken, in overeenstemming met de strikte normen van de feodale samenleving. Dit gebruik symboliseerde kuisheid en voegde een vleugje mysterie toe.
In de populaire cultuur waren waaier ook cadeaus vol positieve betekenissen, dankzij hun homofonie met het woord “善” (welwillendheid) en “散” (verspreiding, voorspoed). Ronde waaier symboliseerden “samenkomst” en “volledigheid” en werden vaak gegeven bij bruiloften om geluk- en vruchtbaarheidswensen uit te drukken.
Vouwwaaier (Zhé Shàn)
De vouwwaaier
Ontstaan tijdens de Song- en Yuan-dynastieën, hebben de vouwwaaieren het ambacht van waaiermaken gerevolutioneerd. Oorspronkelijk genoemd “juto shan” (聚头扇) of “vouwwaaieren”, bereikten ze hun hoogtepunt tijdens de Ming-dynastie.
Vouwwaaieren werden een modieus accessoire onder geleerden en edelen. Hun oppervlak diende vaak als drager voor gedichten en schilderingen, waardoor ze symbolen van elegantie en verfijning werden. Vouwwaaieren van goud en gouden zijde, gevonden in de prinselijke graven uit de Ming-dynastie, getuigen van hun prestige.
Onder de Ming en Qing beleefde de vouwwaaier zijn gouden tijdperk en werd het een essentieel onderdeel van de geletterde cultuur en een verfijnd geschenkobject.
